نصب Nginx روی سرور لینوکس: راهاندازی Reverse Proxy و PHP-FPM روی Ubuntu و AlmaLinux

خیلی از آموزشهای قدیمی نصب nginx روی centos هنوز روی CentOS 7 یا 8 نوشته شدهاند، در حالی که هر دو نسخه دیگر پشتیبانی نمیشوند. اگر الان دنبال آموزش نصب nginx در centos بگردید، یا باید سراغ CentOS Stream بروید که رفتارش با نسخهی قدیمی فرق دارد، یا بهتر است از اول روی یک توزیع فعال شروع کنید. این مقاله نصب nginx روی لینوکس را روی دو گزینهی رایج امروز — Ubuntu و AlmaLinux — نشان میدهد، و بعد آن را بهعنوان reverse proxy و پشت آن PHP-FPM راه میاندازد.
چرا دیگر نباید سراغ CentOS بروید
پشتیبانی CentOS 8 در پایان سال 2021 تمام شد و CentOS 7 هم مدتهاست به پایان عمر رسیده. جایگزینی که Red Hat معرفی کرد، CentOS Stream است؛ اما Stream یک توزیع rolling-release است که بستههایش زودتر از RHEL پایدار بهروزرسانی میشوند، نه یک جایگزین یکبهیک برای CentOS قدیمی. برای سروری که باید پایدار بماند، دو گزینهی بهتر وجود دارد: AlmaLinux و Rocky Linux، هر دو کاملا سازگار با RHEL و با همان دستورهای dnf که در ادامه میبینید. در این مقاله از AlmaLinux استفاده میکنیم؛ دستورها روی Rocky Linux هم بدون تغییر کار میکنند.
نصب Nginx روی Ubuntu
روی Ubuntu، Nginx مستقیما از مخزن اصلی نصب میشود:
sudo apt update
sudo apt install nginx -y
sudo systemctl enable --now nginx
بعد از نصب، فایروال ufw را برای ترافیک وب باز کنید:
sudo ufw allow 'Nginx Full'
sudo ufw status
Nginx Full هم پورت 80 و هم 443 را باز میکند؛ اگر هنوز گواهی SSL ندارید و فقط میخواهید تست کنید، Nginx HTTP کافی است. برای اطمینان از اینکه سرویس بالا آمده:
systemctl status nginx
curl -I http://localhost
جواب HTTP/1.1 200 OK یعنی نصب درست انجام شده.
نصب Nginx روی AlmaLinux (و Rocky Linux)
روی AlmaLinux مدیر پکیج dnf است و نام سرویس فایروال فرق دارد:
sudo dnf install nginx -y
sudo systemctl enable --now nginx
باز کردن پورتها در firewalld:
sudo firewall-cmd --permanent --add-service=http
sudo firewall-cmd --permanent --add-service=https
sudo firewall-cmd --reload
یک نکته که روی Ubuntu اصلا مطرح نمیشود: SELinux. روی AlmaLinux بهصورت پیشفرض در حالت Enforcing اجرا میشود و وقتی Nginx بخواهد به یک سرویس بکاند دیگر (مثل اپلیکیشنی که روی پورت 3000 گوش میدهد) وصل شود، همین کار را مسدود میکند، حتی اگر فایروال باز باشد. برای فعال کردن این اتصال:
sudo setsebool -P httpd_can_network_connect on
اگر بخواهید عمیقتر با SELinux و تنظیم context و policy کار کنید، راهنمای سختسازی سرور لینوکس با SELinux جزئیات بیشتری دارد.
تفاوتهای Ubuntu و AlmaLinux در یک نگاه
قبل از ادامه، این جدول کمک میکند دستورهای هر توزیع را گم نکنید:
| مورد | Ubuntu | AlmaLinux |
|---|---|---|
| مدیر پکیج | apt | dnf |
| ابزار فایروال | ufw | firewalld |
| کنترل دسترسی اضافه | ندارد | SELinux (Enforcing) |
| نام سرویس PHP-FPM | php8.3-fpm (یا نسخه نصبشده) | php-fpm |
| مسیر معمول سوکت PHP-FPM | /run/php/php8.3-fpm.sock | /run/php-fpm/www.sock |
راهاندازی Nginx بهعنوان Reverse Proxy
فرض کنید یک اپلیکیشن (مثلا Node.js یا هر سرویس دیگر) روی پورت 3000 خود سرور در حال اجراست و میخواهید کاربران از طریق پورت 80 به آن برسند. فایل تنظیمات را در /etc/nginx/sites-available/myapp.conf (Ubuntu) یا /etc/nginx/conf.d/myapp.conf (AlmaLinux) بسازید:
server {
listen 80;
server_name example.com;
location / {
proxy_pass http://127.0.0.1:3000;
proxy_set_header Host $host;
proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;
proxy_set_header X-Forwarded-For $proxy_add_x_forwarded_for;
proxy_set_header X-Forwarded-Proto $scheme;
}
}

سه هدر X-Real-IP، X-Forwarded-For و X-Forwarded-Proto را فراموش نکنید؛ بدون آنها اپلیکیشن بکاند آیپی واقعی کاربر را نمیبیند و فکر میکند همهی درخواستها از خود سرور (127.0.0.1) میآیند. روی Ubuntu بعد از ساخت فایل باید آن را فعال کنید:
sudo ln -s /etc/nginx/sites-available/myapp.conf /etc/nginx/sites-enabled/
روی AlmaLinux فایلهای داخل conf.d خودکار بارگذاری میشوند، این مرحله لازم نیست.
اتصال Nginx به PHP-FPM
اگر پشت Nginx یک اپلیکیشن PHP دارید نه یک سرویس روی پورت جدا، معماری کمی فرق میکند: Nginx بهجای proxy_pass معمولی، درخواستهای php. را از طریق FastCGI به PHP-FPM میفرستد.
نصب PHP-FPM روی Ubuntu:
sudo apt install php8.3-fpm -y
نصب روی AlmaLinux (نسخهی پیشفرض مخزن؛ برای نسخهی دیگر میتوانید با dnf module list php ماژول مناسب را فعال کنید):
sudo dnf install php-fpm -y
sudo systemctl enable --now php-fpm
بلوک location مربوط به فایلهای PHP در تنظیمات سرور:
location ~ \.php$ {
include fastcgi_params;
fastcgi_pass unix:/run/php/php8.3-fpm.sock;
fastcgi_index index.php;
fastcgi_param SCRIPT_FILENAME $document_root$fastcgi_script_name;
}
مسیر سوکت را از جدول بالا جایگزین کنید؛ روی AlmaLinux معمولا /run/php-fpm/www.sock است. اگر سوکت درست باشد اما باز هم خطا بگیرید، احتمالا مالکیت فایل سوکت با کاربری که Nginx تحت آن اجرا میشود (www-data روی Ubuntu، nginx روی AlmaLinux) یکی نیست؛ راهنمای رفع خطای 502 Bad Gateway در Nginx دقیقا همین حالتها را با پیامهای لاگ توضیح میدهد. برای یک نمونهی کاملتر با Queue Worker و Supervisor هم دیپلوی Laravel روی سرور با Nginx و PHP-FPM را ببینید.
تست نهایی و اتصال دامنه
بعد از هر تغییر در تنظیمات، قبل از reload سینتکس را چک کنید:
sudo nginx -t
sudo systemctl reload nginx
اگر دامنه را هنوز به این سرور وصل نکردهاید، باید رکورد A دامنه را به آیپی سرور اشاره دهید؛ این کار معمولا از پنل دامنه انجام میشود. اگر خودتان یک سرور DNS مستقل مدیریت میکنید، راهاندازی DNS Server با BIND9 روی لینوکس مراحل ساخت zone و رکورد را نشان میدهد. تا قبل از انتشار رکورد DNS هم میتوانید با تغییر موقت فایل /etc/hosts روی کامپیوتر خودتان، دامنه را به آیپی سرور تست کنید.
چرا این کار روی هاست اشتراکی ممکن نیست
نصب Nginx، تغییر فایلهای تنظیمات و ریاستارت سرویس، همه دسترسی root میخواهند. روی هاست اشتراکی چنین دسترسیای در اختیار شما نیست، چون همان سرور بین چند مشتری مشترک است؛ این کار فقط روی یک سرور مجازی یا اختصاصی با root کامل انجام میشود. اگر فقط میخواهید یک پیکربندی را تست کنید و هنوز مطمئن نیستید سروری با پرداخت ماهانه لازم دارید، یک سرور مجازی ساعتی برای چند ساعت تست کافی است و بعد میتوانید حذفش کنید.
برای اجرای واقعی هم، سرور مجازی آریانت با Ubuntu، AlmaLinux، Rocky Linux و چند توزیع دیگر عرضه میشود؛ میتوانید همان لحظهی ساخت سرور توزیع را انتخاب کنید و دستورهای همین مقاله را مستقیم روی آن اجرا کنید.
سؤالات متداول
آیا میتوانم همین مراحل را روی Rocky Linux هم اجرا کنم؟
بله. Rocky Linux هم مثل AlmaLinux از RHEL گرفته شده و همان دستورهای dnf و firewalld را دارد؛ فقط مسیر سوکت PHP-FPM را با dnf module list php یا محل نصب واقعی چک کنید.
چرا Nginx بعد از نصب روی AlmaLinux صفحهی پیشفرض را نشان نمیدهد؟
معمولا بهخاطر SELinux یا firewalld است، نه خود Nginx. اول firewall-cmd --list-services را بزنید تا مطمئن شوید http اضافه شده، بعد getenforce را چک کنید.
فرق نصب nginx روی centos با AlmaLinux چقدر است؟ در عمل دستورها تقریبا یکی هستند، چون AlmaLinux ادامهی همان خط RHEL است که CentOS هم از آن میآمد. تفاوت اصلی در طول پشتیبانی است، نه در نحوهی نصب.
برای یک اپلیکیشن ساده PHP، چرا PHP-FPM بهتر از mod_php است؟ PHP-FPM یک پروسهی جدا از وبسرور است و با Nginx (که خودش ماژول PHP ندارد) از طریق FastCGI کار میکند؛ این مدل منابع را بهتر مدیریت میکند و کرش یک پروسهی PHP کل Nginx را پایین نمیآورد.




